LIEFTINCKMONUMENT

LIEFTINCKMONUMENT – monument ter herinnering aan de op 30 september 1902 in de pastorie te Muiderberg geboren Pieter Lieftinck. Het werd in 1991 geplaatst op het ‘platanenpleintje’ in de Dorpsstraat tegenover het daar destijds gevestigde kantoor van de Rabobank. Lieftinck was de eerste naoorlogse minister van Financiën en werd bekend en berucht door de geldsanering in 1945 (‘het Tientje van Lieftinck’), onder meer met als doel het zwarte geld uit de economie te verwijderen. Ook realiseerde hij de Bankwet 1948 en nationaliseerde hij De Nederlandsche Bank. Na zijn ministerschap bekleedde Lieftinck topfuncties bij de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds.

Een jaar na zijn overlijden in 1989 werd door de in Muiderberg woonachtige econoom Harry Mock het initiatief genomen een monument voor deze beroemde ex-dorpsgenoot op te richten. Hij formeerde een werkgroep met Nanne Bleeksma, Margot Eras, Marianne de Rijke en Nico Steenbergen met hemzelf als voorzitter. Besloten werd te gaan werken onder auspiciën van het Comité Oud Muiderberg. Het in het leven geroepen Comité van Aanbeveling bestond uit de minister van Financiën Wim Kok, de president van De Nederlandsche Bank Wim Duisenberg en voorts uit Marius Jonkhart, president-directeur van de Nationale Investeringsbank, Herman Wijffels, directievoorzitter van Rabobank Nederland, Bert Kuiper, burgemeester van Muiden (na diens vertrek vervangen door locoburgemeester Vera den Hartog) en Henk Duindam, voorzitter van het Comité Oud Muiderberg.   

Na een competitie onder kunstenaars werd gekozen voor het ontwerp van de toen in Muiden woonachtige kunstenares Jocke Overwater. Zij ontwierp een hardstenen bundel bankbiljetten, gebaseerd op het eerste naoorlogse bankbiljet van tien gulden. In de sokkel had zij een pomp opgenomen. Het monument kreeg de naam ‘de Geldzuivering’. De financiering kwam rond door subsidies van een aantal grote (financiële) instellingen en de verkoop van een door de werkgroep gemaakt boekje met de titel: ‘Een tientje voor Lieftinck.’

De onthulling van het monument voor de deur van de Rabobank – het ‘financiële hart’ van Muiderberg – vond op 14 september 1991 onder grote belangstelling plaats. Minister Kok haalde het doek weg en bankpresident Duisenberg zette met een druk op de knop de pomp in werking. Hij sprak de gedenkwaardige woorden: ‘Het gebeurt niet vaak dat een bankpresident de geldkraan open zet.’ Tijdens de plechtigheden werd het monument officieel overgedragen aan de gemeente Muiden, vertegenwoordigd door burgemeester Harry Smith. Niet minder dan zes oud-ministers van financiën woonden de ceremonie bij. Voorafgaande aan de onthulling werd op de stoep voor Lieftincks geboortehuis, de voormalige pastorie op Brink 7, een herinneringstegel geplaatst.

Dankzij de medewerking van Rabobankdirecteur Hans Veldhuis werd het water uit de pomp jarenlang om niet geleverd door de bank. Nadat het pand in 2009 aan makelaarskantoor Vlaanderen was verkocht, werd de waterleverantie eerst onverminderd voortgezet. Na tien jaar kwam hier echter een abrupt einde aan. Eigenaar Erik Pieter Vlaanderen gaf als reden op, dat hij een navordering van het waterleidingbedrijf van € 1.000 had ontvangen. Hij schreef dit toe aan het veelvuldige gebruik van de pomp (voor dat bedrag krijg je tegen het prijspeil van toen ongeveer een miljoen liter water, red.). Later werd een lek in de ondergrondse leiding als mogelijke oorzaak genoemd. De gemeente Gooise Meren is bereid de waterleverantie over te nemen, echter alleen als het monument op eigen grond komt te staan. Over de verplaatsing van het monument naar het pleintje aan zee (‘betonblokkenplein’) wordt al geruime tijd gebakkeleid met enkele tegenstanders van deze plek.

Na de onthulling van het Lieftinckmonument wordt geproost door de (oud)-ministers van Financiën (v.l.n.r.) Wim Kok, Johan Witteveen, Jelle Zijlstra, Onno Ruding, Henk Hofstra, Roelof Nelissen en Wim Duisenberg.

Direct voorafgaand aan de ingebruikneming van het Lieftinckmonument werd voor het geboortehuis van Lieftinck een stoeptegel ‘onthuld’. Dit gebeurde door met een bezem het zand weg te vegen, dat de organisatoren voor deze gelegenheid ter afdekking op de tegel hadden gedeponeerd. Deze officiële handeling werd verricht door Tobias Lieftinck, een kleinzoon van Pieter Lieftinck. In de loop der jaren vervaagde de tekst zodanig, dat deze bijna niet meer zichtbaar was. In 2022 werden de letters weer goed leesbaar gemaakt door een geslaagde ‘witwasactie’ van Peter Wegman van de Stichting Muiderbergse Feesten.

« Terug naar Lexicon A-Z