Straatnamen verklaard

De straten genoemd naar schilders en watervogels worden aan het eind van de alfabetische lijst apart vermeld. Daar volgen ook de verdwenen straatnamen en de door de ‘volksmond’ gegeven namen.

BADLAAN –  de naam van de vroegere Badhuisweg, die naar het strand en het daar gelegen Badhotel Muiderberg liep.

BRINK – de wegen/paden die rond de brink lopen. Vroeger de Heerenweg (zie Verdwenen straatnamen hier onder).

BOEKWEIT  – landbouwgewas; zo populair in Muiderberg dat het is opgenomen in het dorpswapen (sommigen menen echter dat het om een korenschoof gaat).   

BUURMEESTERSLAAN – een buurmeester lette er vroeger op dat de boeren hun sloten en beken goed open hielden. Een buurmeester werd jaarlijks gekozen, meestal uit de eigenaren (‘geërfden’) van de grond.

DE GROTE HAAR – een haar is een zandheuvel, een verhoging in een stuk land (heide of polder). In de landerijen ten oosten van Muiderberg lag een Grote Haar en een Kleine Haar.

DE KLEINE HAAR – een haar is een zandheuvel in een stuk land (heide of polder). In de landerijen ten oosten van Muiderberg lag een Grote Haar en een Kleine Haar.

DE KOR – een kor is een trechtervormig sleepnet voor de vangst van verschillende soorten vis. Een vaargeul en een zandplaat voor de kust van Muiderberg werden door vissers ‘kor’ genoemd, omdat de vorm hiervan gelijkenis vertoonde met zo’n sleepnet.  

DE LENT- naam van een geul en zandplaat in de voormalige Zuiderzee voor de kust van Muiderberg.

DE MAAR – een stroomgang (smalle vaargeul) voor de kust van Muiderberg, door vissers zo genoemd.

DE SCHARING – weiland met gemeenschappelijk gebruiksrecht (scharen is hetzelfde als grazen).   Schaarmeesters regelden de indeling van de weide.

Dorpstraat met één ‘s’.

DORPSSTRAAT – De enige ‘echte’ straat in Muiderberg en de centrale winkelstraat van het dorp. De allereerste naam was Bureweg. Daarna ging deze weg Dorplaan heten. De Dorpsstraat staat op oude ansichtkaarten ook wel met één ‘s’ geschreven(zie hiernaast). De plantenbakken worden onderhouden door de ondernemers uit de straat; deze sponsors worden vermeld op ‘hun’ bak. Zie voorts het hoofdstuk ‘Ondernemers toen en nu‘.

DIJKWEG – weg langs de zeedijk richting Muiden, waaraan ook de voetbalvelden van Sportclub Muiderberg liggen (zie de Negen Morgen).ECHOLAAN – laantje langs het Echobos, dat op zijn beurt genoemd is naar de beroemde echo in het bos.

EIKENLAAN – waarschijnlijk stonden er vroeger wilgen, want de weg heette oorspronkelijk Wilgenlaan. Tot 1935 liepen er langs de Eikenlaan twee sloten. Je kon de rustieke huizen alleen bereiken via een bruggetje. Een stukje sloot aan een kant van de straat is er nog steeds. De Eikenlaan is de eerste straat in Muiderberg waar in 2021 enkele meters onder de grond buizen voor een warmtenet werden aangelegd (zie Warmtenet Muiderberg).

Eikenlaan

ERFGOOIERSLAAN – naar Erfgooiers, van oorsprong uit Gooiland afkomstige mannelijke bewoners die het erfelijke gebruiks- en beheersrecht hadden over de bebouwbare gronden in het Gooi. De laan werd over en deels door de oude zeedijk aangelegd om het oude dorp met de nieuwe wijk Buitendijke(n) te verbinden.

Brediusweg (de latere Flevolaan) in1927, kijkrichting de zee

FLEVOLAAN – aangelegd in het ‘Overbosch’ van het buiten Rustrijk, toen in handen van J.J. Bredius. Deze Muiderbergse weldoener woonde in Boschlust op de Brink, dat hij zelf had laten bouwen. Op zijn kosten liet hij in 1921 de Nieuwe Weg aanleggen, een belangrijk verbindingspad naar de Zeeweg. Blijkens een ansicht heette het pad in 1916 Hoogeweg en in elk geval in 1927 Brediusweg. De huidige naam dateert uit 1956, toen hier aan één kant van de weg woningen werden gebouwd. ‘Flevo’ stamt van Flevomeer (Flevo Mare), een aanduiding uit de Romeinse tijd voor wat later de Zuiderzee ging heten, het huidige IJsselmeer/Markermeer.

G.A. HEINZELAAN/ G.A. HEINZEPLEIN – genoemd naar de dirigent en toondichter Gustaaf Adolf Heinze (1821-1904), afkomstig uit Leipzig en lange tijd woonachtig in Muiderberg. Het plein werd in de jaren ’60 en `70 in de winter onder water gezet en als ijsbaan gebruikt. Nu is het een parkeerterrein. Zie ook Muziekvereniging G.A. Heinze en Caecilia.

GOOG – weg die in het verlengde van de Googweg ligt voorbij de Hakkelaarsbrug.

GOOGWEG – westelijke toegangsweg tot het dorp met langszij het vroegere riviertje de Goog. Vóór de aanleg van de A6 met de afslag naar de IJsselmeerweg/Buitendijke was dit de enige ontsluitingsweg van het dorp. Vroegere namen Grintweg, Googlaan en Hakkelaarsweg (zoals de Hakkelaarsbrug ook wel Googbrug werd genoemd).

GRAAF FLORISLAAN – naar Floris V, graaf van Holland en Zeeland, die in 1296  in Muiderberg aan zijn verwondingen overleed na de aanslag door Gerard van Velzen, een van de ‘edelen’. Zie ook het thema-artikel ‘Floris V, wereldberoemd in Muiderberg.’

HORREWAARDE – straat in de wijk Buitendijke. Samenvoeging van hor (vlechtwerk) en waarde, een buitendijks gelegen stuk land. Ongeveer op de plek waar nu verenigingsgebouw de Rijver staat, bevond zich vroeger ‘Visscherij De Horrewaarde’. Bij hoogwater werden in een slenk visnetten (vishorren) uitgezet.  

IJSSELMEERWEG – randweg aan de Buitendijkse kant; loopt feitelijk over het grondgebied van Naarden. Sinds Naarden en Muiderberg in dezelfde gemeente liggen, is dit geen ‘issue’.

JOODSE KADE – pad aan de westkant van het vroegere riviertje de Goog aan de Googweg. De kade werd in 2019 opgehoogd om aan de veiligheidsnormen te voldoen. In dertig jaar tijd was de waterkerende dijk met circa 40 cm verzakt. De naam houdt verband met de nabij gelegen joodse begraafplaats. De Goog werd ook wel  ‘Jodevaart’ genoemd.

KERKPAD – vroeger Kerklaan; ook Kerkweg. Het Kerkpad begint bij de voormalige Boskapel (Brink 29 en 30) een loopt in noordelijke richting. Het linker deel van het pad eindigt bij het IJmeer en het strand. Het rechterdeel voert omhoog naar de Kerk aan Zee en vervolgt zijn pad oostwaarts over de zeedijk tot aan de kruising Zeeweg/Flevolaan. Dit stuk is een onderdeel van zowel het Waterkeringpad als de Natuurboulevard. Aan het begin van het Kerkpad ligt een klein parkeerterrein.  

KOCHERPLANTSOEN – vanaf de Googweg gezien aan de achterkant van het Kocherbos (vroeger: Koggerbosch), genoemd naar de landerijen ‘de Koggen’. Op Kocherplantsoen 1 is zorgcentrum Amaris Florisberg gevestigd, dat in de plaats kwam van het bejaardenhuis Florisberg. Voorts staan hier losstaande ‘bejaardenwoningen’.

Voordat de wijk Buitendijke werd aangelegd, eindigde de Nienhuis Ruyskade bij dit hek. Kijkrichting is de Zeeweg/Flevorama.

NIENHUIS RUYSKADE – genoemd naar H.A. Niënhuis Ruys, van 1899 tot 1904 burgemeester van Muiden en Muiderberg. In de loop der jaren is het trema op de ‘e’ abusievelijk weggevallen. De gemeente schrijft de achternaam overigens consequent met een ‘lange ij’ (Ruijskade). Aanvankelijk hield de Nienhuis Ruyskade op voorbij de tien villa’s aan zee, maar sinds 1970 loopt hij door de nieuwe woonwijk Buitendijke(n) tot aan de IJsselmeerweg. Niënhuis Ruys nam het initiatief tot de oprichting van de Vereeniging ter bevordering van het vreemdelingenverkeer ‘Floris V’ (zie ‘Vereeniging Floris V’ in de alfabetische lijst).

PAULINELAAN – genoemd naar een dochter van Christiaan Mattern, eigenaar van het buiten Wisseloord, op wiens grond deze laan liep (zie ook Willemslaan). Vroeger: Engepad

POPULIERENLAAN – vroeger in de volksmond ‘achterom’ genoemd (het achterom van de Dorpsstraat). Het was een zandpad en werd ook wel ‘de steeg’ genoemd.

ROEMER VISSCHERLAAN – naar Roemer Pieterszoon Visscher (1547-1620), een Amsterdamse graanhandelaar, assuradeur en dichter. Hij leed aanzienlijke verliezen door een scheepsramp met koopvaardijschepen op de rede van Texel. Een van zijn dochters noemde hij Tesselschade (zie ook Tesselschadelaan).

SCHOUTENPAD – genoemd naar een verbindingspad tussen het dorp en het ‘Schoutsland’. Dit bouwland ter grootte van één schepel was gelegen bij de Haar en moet reeds vóór de 16de eeuw eigendom van een der schouten zijn geweest (een Gelderse schepel is 1450 m2, een Twentse schepel ca. 887 m2).  

TESSELSCHADELAAN –  genoemd naar Maria Tesselschade (1594 – 1649), dochter van Roemer Visscher. Zij en haar zuster Anna Roemerdochter Visscher (1583 -1651)  waren dichtkunstenaressen en kwamen met regelmaat in het Muiderslot (Muider Kring). Zie ook Roemer Visscherlaan.

WATERKERINGPAD – zie Lexicon A – Z.

De Zeeweg met daarachter een weiland voordat de patiowoningen werden gebouwd.

ZEEWEG – weg langs het water (vroeger Zuiderzee) met patiowoningen, gebouwd in de jaren ’70. Voorheen lag hier, tussen Badlaan en Flevolaan, een groot weiland dat als kampeerterrein dienst deed. Later fungeerde dit terrein ook als parkeerplaats. Bewoners van de Zeeweg zijn verenigd in de Stichting Strandrecreatie Muiderberg.

ZUIDERZEEVELD – terrein met zomerhuisjes; ingang Tesselschadelaan nr. 45a. Staat ook bekend als HKW-terrein, afkorting van Huisjeskamp Waarhuys.

ZUIDPOLDERWEG – weg langs de Zuidpolder van Muiden tot aan de Hakkelaarsbrug; de oude rijksweg.

Straten genoemd naar schilders – I

(ontstaan door woningbouw in de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw)

GERARD DOULAAN

FRANS HALSPLANTSOEN

HOBBEMALAAN

VAN DER HELSTPARK

PIETER DE HOOGHLAAN

NICOLAAS MAESLAAN

FRANS VAN MIERISLAAN

VAN OSTADELAAN

PAULUS POTTERLAAN

REMBRANDTLAAN

RUYSDAALLAAN

JAN SLUYTERSPAD (later toegevoegd op de plaats van het Elfenhuis)

Straten genoemd naar schilders – II

(zie ook ‘Nabij het Kocherbos’ in het Lexicon)

JOH. BOSBOOMLAAN

G.H. BREITNERLAAN

ISAAC ISRAELSLAAN

PIET MONDRIAANLAAN

VINCENT VAN GOGHLAAN

Straten genoemd naar watervogels

Deze straten liggen in het laatste gedeelte van Buitendijke(n), de wijk die vanaf eind jaren ’70 van de vorige eeuw werd gebouwd. De namen werden voorgedragen door Ab Heij, die in deze nieuwe wijk een woning had gekocht. Hij wilde graag op de Zilvermeeuw wonen en vroeg aan de gemeente of dit de naam van zijn straat kon worden. Zijn wens ging in vervulling.    

AALSCHOLVER

MEERKOET

PURPERREIGER

REGENWULP

RIETGORS

SCHOLEKSTER

WATERHOEN

WATERSNIP

ZILVERMEEUW

Verdwenen (straat)namen

Badhuisweg: nu BADLAAN

Beukenbosch: nu BRINK

Brediusweg: nu FLEVOLAAN

Bureweg : nu DORPSSTRAAT

Dorplaan: nu DORPSSTRAAT

Dorpspad: liep over de brink (meent) richting TESSELSCHADELAAN

Engepad: nu PAULINELAAN – Een eng (ook ‘ning’) is gemeenschappelijk in gebruik zijnde bouwgrond.

Essenlaantje: pad achter in het bos Rustrijk (nu: Echobos)

Googlaan: nu GOOGWEG

Grintweg: nu GOOGWEG 

Hakkelaarsweg: nu GOOGWEG

Heere(n)weg: de weg die rond het Beukenbosch (de huidige Brink) liep. Volgens Kl. Sierksma de ‘hoofdweg’ vanaf de Hakkelaarsbrug langs het riviertje de Goog (nu GOOGWEG) over de latere ECHOLAAN en de DIJKWEG richting Muiden.

Heere(n)pad: weg dwars over de brink, ongeveer vanaf de voormalige Boskapel naar de oude Pastorie. Dit wandelpaadje is nog steeds te zien.

Hoogeweg: later Brediusweg, nu FLEVOLAAN

Kerk(e)laan: nu KERKPAD. Het pad begint bij de voormalige Boskapel en loopt naar de Kerk aan Zee resp. het strand.

Kerkweg (later Heerenpad) verbindingsweg tussen Heereweg en Dorpsstraat (Kl. Sierksma)

Lindepad: weg over de Oostereng

Meent: BRINK 

Nieuwe Weg: werd Brediusweg en vervolgens  FLEVOLAAN

Overweg: verbindingspad tussen buitenplaats Hofrust en het bijbehorende bos (Kocherbos), ongeveer lopende vóór langs Caecilia (Brink 24) en achter Woudheuvel (Googweg 2-4).

Steeg, de: officieuze naam voor wat nu de POPULIERENLAAN is; de naam leeft voort in Ontmoetingscentrum ‘De Steeg’.

Wilgenlaan: nu EIKENLAAN

Zwarte Weg: thans GOOGWEG. Waarschijnlijk refereert de naam aan een zwarte bladzijde in de geschiedenis: de moord op graaf Floris V, die op deze weg in 1296 werd neergestoken nabij boerderij Velzenhorner. Werd vroeger ook Hakkelaarsweg genoemd.

Volksmond

Achterom –  het zandpad dat achter de Dorpsstraat liep en nu de Populierenlaan is.

Het is duidelijk waar de bijnaam Betonblokkenplein vandaan kwam.

Betonblokkenplein – pleintje hoek Zeeweg/Badlaan bij de trap naar zee, zo genoemd vanwege de grote betonblokken aan de stoeprand en rond de boom. Ze werden in 2021 door groene hagen en houten betimmering goeddeels aan het oog onttrokken, terwijl de betonnen bank rond de Noorse Esdoorn werd vervangen door een houten boombank.   

Bocht van Mock – beruchte bocht in de Nienhuis Ruyskade, genoemd naar de familie Mock, die van 1983 tot 2020 op nummer 32 woonde. Menigmaal gebeurde het dat voor hun deur auto’s bij slecht weer van de glad geworden weg afgleden of tegen een lantaarnpaal botsten. Hoe deze gevaarlijke bocht is ontstaan, staat beschreven in ‘Villa Amuda’, verenigingsblad van de Historische Kring Stad Muiden, september 2014. Na een aanpassing van het wegdek is het gevaar grotendeels verdwenen.  

Bokkedijk –  de zeedijk tussen Muiderberg en Muiden, waar bokken, geiten en schapen graasden.

Edensbosje – hakhout- en bomengebiedje tussen Willemslaan en Paulinelaan. Genoemd naar de toenmalige eigenaar, de Amsterdamse koopman Ernst Friedrich Eden.

Jagersbosje – smal perceel met bomen en struiken, dat nu op het grondgebied van de joodse begraafplaats ligt. Jagers konden van hieruit zonder gezien te worden jacht maken op hazen en wilde ganzen. Vroeger liep hier de grens tussen Gooiland en Amstelland.

Jodelaantje of -paadje: het pad in het Echobos dat langs de joodse begraafplaats loopt. Ook wel ‘neukepaadje’ genoemd.

Jodevaart: de Goog, zo genoemd omdat vanaf 1642 de stoffelijke overschotten van joodse Amsterdammers via dit uitgegraven riviertje naar de joodse begraafplaats aan de Googweg werden gevaren.  

‘Jodevaart’ met in de verte de Zandhazenbrug.

Jutplein – pleintje hoek Dorpsstraat/Populierenlaan, genoemd naar de familie Jut die hier vlakbij woonde. Voorheen stond hier een woonhuis met schuur. Deze opstallen werden in 1973 gesloopt om de doorgang Dorpsstraat/Badlaan te verbreden. Ook het gemeentelijke informatiebord dat hier lange tijd heeft gestaan, is verleden tijd.

Kromme Elleboog – een slinger in de weg aan het eind van de Eikenlaan; in de jaren ’70 van de vorige eeuw is deze laan rechtgetrokken en ontstond er een speelveldje voor de jeugd. Nog weer later kwam op deze plek een met kunstgras bedekt voetbalveldje met een hek er omheen.  

Ning

Neukepaadje – zie Jodelaantje.

Ning, de – lapje grond bij de Kerk aan Zee, langs het IJmeer en de Dijkweg

Pier, de – Krabbenhoofd, Groot Krabbenhoofd of Kraboog

Platanenpleintje –  pleintje vóór het pand in de Dorpsstraat 17, zo genoemd naar de vier platanen die er staan. Hier werd in 1991 het Lieftinckmonument geplaatst en kwam in 2019 het Community Art Project tot stand.

Uitweg – grensweg tussen Muiderberg en Naarden

Vogelpad – pad door de weilanden aan de oostkant van het dorp

Wilgenpad – het wandelpad tussen weiland en Kocherbos vanaf Amaris Florisberg aan het Kocherplantsoen naar de Googweg v.v. Niet te verwarren met Wilgenlaan, de vroegere aanduiding voor de Eikenlaan. Ook wel schelpenpad genoemd.

Za(a)nderij – de zandafgraving aan de zuidkant van het Kocherbos (zie ook het lexicon A-Z)